जसले जनतालाई कम्युनिस्ट चिनाएका थिए

| 2019 Mar 03 | 07:16 am 2338

एमालेको २०५१ सालमा बनेको पहिलो सरकारमा अर्थमन्त्री भरतमोहन अधिकारी थिए । त्यसबेला एमालेको घोषणापत्र कम्युनिष्ट विचारधारातिर बढी ढल्किएको थियो । मुलुकमा कम्युनिस्ट आउँदा त बुढाबुढीलाई बाँच्‍न दिँदैन भन्‍ने त्रास फैलाइएको थियो। तर, भरतमोहनले कम्युनिस्टले जनताको हितमा नै काम गर्छ भनेर जनलाई चिनाएका थिए।

एमालेको नौ महिने शासनकालमा अर्थमन्त्री भएका भरतमोहनले ल्याएको बजेटले नै ‘आफ्नो गाउँ आफैँ बनाउँ’ भन्‍ने नाराका साथ प्रत्येक गाविसमा ३ लाख रुपैयाँ सीधा अनुदान दिने घोषणा गरेको थियो । त्यसभन्दा अघिका सरकारले केही हजार रुपैयाँ बजेटमार्फत गाविसमा अनुदान नदिएका होइनन्, दिएका थिए । तर, नाराका साथ त्यसबेला प्रत्येक गाविसमा ३ लाख रुपैयाँ दिने घोषणा निकै चर्चित बन्यो । वृद्धभत्ता पनि भरतमोहनले ल्याएको बजेटवाट शुरु भएको थियो । नेपालमा बहुदल आएताका कम्युनिष्टले बुढाबुढीलाई बाँच्न दिँदैनन् भन्ने आरोप पनि लगाइन्थ्यो। त्यससन्दर्भमा वृद्धभत्ता दिने निर्णय एमाले पार्टीका लागि सवैभन्दा प्रभावकारी हुन पुग्यो । यी दुई निर्णयले एमालेलाई अहिलेसम्म राजनीतिक लाभ मिलिरहेको छ ।

भरतमोहन अर्थमन्त्री हुँदा प्रायः सल्लाहकार वरिपरि भइनैरहन्थे । यी कार्यक्रम ल्याउन पार्टीका सल्लाहकारको भूमिका होला तर, यी घोषणा भने भरतमोहनकै थिए । यी कार्यक्रमलाई लिएर भरतमोहनको बजेटको आलोचना पनि भयो । बजेट कनिका छरे जसरी छरियो भनेर यी कार्यक्रमको विरोध भयो । तर, त्यसपछि कयौं सरकार बने यी कार्यक्रमलाई कसैले हटाएनन् । बरु पैसा थप गर्दै गए । अहिले गाउँगाउँमा मोटर पुगेको छ । यसको एउटा कारण आफ्नो गाउँ आफैँ बनाउँ कार्यक्रमको योगदान हो ।

नेपाल जस्तो आर्थिक रुपमा वाह्य क्षेत्रमा निर्भर देशले वृद्धभत्ता दिनु ठिक हो होइन । यो अझै विवादको विषय हो । वृद्धलाई भत्ता त दिइएको छ । तर, यसका लागि युवाहरु विदेशमा काम गर्न जानु परेको छ । वितरणमुखी कार्यक्रमलाई देशको उपादकत्व बढाउँदैन ।

क्रयशक्ति भने बढाउँछ । देशमा उत्पादन नहुने तर, विदेशवाट आउने आम्दनी रेमिट्यान्सका कारण क्रयशक्ति बढ्दा नेपालको परनिर्भरता बढ्दो छ । यसले गर्दा अहिले आयातको असीमित बृद्धिले अर्थतन्त्र अन्यौलको अवस्थामा पुगेको छ । यस्ता वितरणमुखी कार्यक्रममा देशले कति खर्च धान्न सक्छ यो भने अहिलेपनि बहसको विषय हो ।

अर्थमन्त्री अधिकारीमा अरुको कुरा सुन्ने क्षमता थियो । पार्टी समर्थकका मात्र होइन अरुका कुरा सुन्ने बानी उनमा थियो । परिपक्क र संस्कारयुक्त राजनीति पनि भरतमोहनमा थियो । यही भएर उनी अरुका कुरा ध्यान दिएर सुन्न सक्थे । यसले गर्दा नै उनले पार्टीका लागि मात्र होइन देशलाई पनि दुरगामी प्रभाव पार्ने बजेट ल्याउन सके । चालु आर्थिक वर्षको बजेटमा समेत एमाले नेतृत्वको सरकारबाट कार्यकर्ताले यस्तै कार्यक्रम खोजेका थिए । यस्ता कार्यक्रम नहुँदा बजेटको पार्टीभित्र केही विरोधपनि भयो । कार्यकर्ताले रुचाएनन् पटक पटक अर्थमन्त्री भएपनि भरतमोहन व्यक्तिगत रुपमा विवादमा आएनन् । अर्थमन्त्रालयमा रहँदा आफ्नो व्यक्तिगत स्वार्थ भन्दा बढी पार्टीका लागि उनले काम गरेका थिए ।

तेस्रोपटक अर्थमन्त्री घोषणा भएपछि हामी एकाबिहानै उनीसँग समाचारका कुरा गर्न भरतमोहनको निवास पुगेका थियौं । त्यहाँ पुग्दा मन्त्री भएपछि घरमा राखिने नेपाली झण्डा पुजा गर्ने बेला भएको रहेछ । धार्मिक परम्पराअनुसार पूजा गरियो । कम्युनिष्ट धर्म मान्दैनन् भन्ने थियो तर, यसरी झण्डा पुजा गरेको देख्दा हामी हेराहेर गरेका थियौं । यस्तो विरोधाभास एमालेको अर्थनीतिमा पनि देखिन्थ्यो । यो अहिलेसम्म पनि कहिलकाहिँ देखिन्छ । सरकारमा नहुँदा भरतमोहनले नेपाल बैंक लिमिटेड, राष्ट्रिय वाणिज्य बैंकमा विदेशी परामर्शदाता ल्याउने नीतिको विरोध गरेका थिए ।

तर, आफु अर्थमन्त्री हुँदा यसलाई निरन्तरता दिए । यस्तै आर्थिक उदारिकरणलगायतका सवालमा पनि सत्ता बाहिर हुँदा एमालेले विरोध गथ्र्यो तर, सत्तामा रहँदा उदार अर्थनीति रोक्ने काम भने गरेन । एमालेसँग कम्युनिष्ट शव्द जोडिएका कारण सैद्धान्तिक रुपमा केही अलमल र राजनीतिक अस्थिरताले गर्दा आर्थिक उदाकिरणको गति केही सुस्त भने भयो । जसले गर्दा देशले अािर्थक उदाकिरणवाट जति फाइदा लिनुपर्ने हो लिन सकेन ।

एमालेको नौ महिने सरकारपछि भरतमोहन अधिकारी अर्थमन्त्रीका रुपमा खारिँदै आएका थिए । निजी क्षेत्रसँग उनको राम्रो सम्बन्ध गाँसिएको थियो । उद्यागी विनोद चौधरीको आत्मबल बढाउनुमा भरतमोहनको सानो भएपनि योगदान छ ।

आफ्नै अनुभवको बुझाइ र निजी क्षेत्रसँगको बढ्दो सम्पर्कले गर्दा भरतमोहनले सबैले भरोसा गर्न सक्ने अर्थमन्त्रीको पहिचान बनाएका थिए । अर्थमन्त्री हुँदा पार्टी र सरकारबीच कसरी तालमेल बनाइराख्नुपर्छ भन्नेमा पनि अधिकारीको कार्यकाल उदाहरण नै मान्नुपर्छ । उनी अर्थमन्त्री हुँदा पार्टी र अर्थमन्त्रीबीचको सम्बन्ध सधैँ राम्रो नै रह्यो । यो अन्य दलले पनि सिक्नुपर्ने पाठ हो । कांग्रेसबाट अर्थमन्त्री भएकाहरुले पार्टी नेता र कार्यकर्ताबाट यो सम्मान पाएका छैनन् ।

बुढ्यौली र रोगका कारण बिस्तारै राजनीतिवाट टाढा हुँदै जाँदा पनि देशको आर्थिक अवस्थाका बारेमा टिप्पणी गर्न शरीरले दिएसम्म भरतमोहन पछाडि परेनन् । केही कुरा भन्न मन लाग्यो भने फोन गरेर समेत पत्रकारलाई जानकारी दिने उनको बानी थियो । नेपाल कम्युनिष्ट पार्टीभित्र र बाहिर पनि उदाहरण बनेर विदा भएका छन् भरतमोहन अधिकारी ।

फेसबुकबाट तपाईको प्रतिक्रिया

© Copyright Report Nepal Pvt. Ltd. | Website By : GOLDENMUD CREATION PVT. LTD.